Omdat ik vind dat er te weinig aandacht is voor ouderen op digitaal vlak, wilde ik onderzoeken hoe zij websites gebruiken en hoe deze beter op hen afgestemd kunnen worden. Via mijn zoektocht kwam ik uit bij KBO Tilburg Reeshof, een lokale seniorenvereniging met meer dan 700 leden.
Een concept website ontwerp voor ouderen
KBO Tilburg Reeshof
Projectjaar:
2022
Projectdoel:
Website optimalisatie voor senioren
Doelgroep:
Eenzame ouderen (65+) in Tilburg
Probleemstelling
Elke dag zijn er duizenden ouderen in Nederland die in eenzaamheid leven. Zo’n 42% volgens het CBS. Deze doelgroep heeft vaak moeite met digitale toegankelijkheid.
Veel instanties communiceren online, maar websites zijn vaak niet ontworpen voor senioren. Denk aan kleine letters, verwarrende navigatie en gebrek aan tekstuele uitleg bij iconen.
Verkennen
Via 'fly on the wall' onderzoek en interviews heb ik twee persona's opgesteld: de 'Digibeet' en de 'Ervaren gebruiker'. Het bleek dat de behoeften binnen deze doelgroep enorm uiteenlopen.
Stakeholders & Empathie
Door letterlijk mee te doen met activiteiten bij KBO Reeshof, kreeg ik inzicht in de 'pains' en 'gains' van de doelgroep. Dit heb ik vertaald naar een Empathy Map om de mentale modellen van senioren beter te begrijpen.
Definiëren
Nu er een duidelijk beeld is van de doelgroep, is het tijd om deze informatie te gebruiken voor het product. Het is belangrijk om de resultaten uit het onderzoek nu heel concreet op te schrijven. De focus ligt hierbij op wat de gebruikers echt nodig hebben en wat het product precies moet kunnen. Deze stap is nodig om van losse ideeën naar een plan te gaan dat echt aansluit bij de gebruiker.
Belangrijkste inzichten
- Ouderen hebben moeite met inloggen op websites
- Veel ouderen zijn gaan pinnen door corona; gebruik pincode gaat goed
- ‘Platte’ logo’s zijn over het algemeen onduidelijk voor ouderen
- Websites worden vrijwel alleen bezocht op grote schermen; laptop of computer
- Veel ouderen vinden donkere knoppen fijner dan fel gekleurde; beter contrastratio en daardoor beter leesbaar
- Ouderen zijn erg actief en proberen zoveel mogelijk te doen op een dag zolang er daglicht is; Gebruiken computers alleen in de ochtend of avond.
- Ouderen letten meer op pop-up berichten in tegenstelling tot jongeren
- Voorkom serifs en andere ingewikkelde lettertypen
- Gebruik een hoog contrastratio
- Voor de kleinste tekst minimaal 16 punten (1 rem)
- ‘Don’t make me think’ & ‘Don’t make me remember’
- Design minimaal en toon niet te veel in 1 keer op het scherm
- Zorg voor duidelijke beschrijvende knoppen, niet alleen iconen
- Pastelkleuren, de kleur geel en de kleur felblauw zijn vermoeiend en slecht zichtbaar voor ouderen
Belangrijkste eisen
- De gebruiker kan zich opgeven voor activiteiten
- De gebruiker kan informatie, zoals contactinformatie en nieuws, vinden in het product
- Het product is toegespitst op de leden en gemeenshap van KBO Tilburg Reeshof
- Het product moet aantrekkelijk zijn voor de gebruiker, ofwel ouderen
- Het product moet zo min mogelijk jargon, Engelse en technische woorden bevatten
- Het product moet zo min mogelijk gele, lichtblauwe en pastelkleuren gebruiken
- Het product moet niet te veel informatie in 1 keer tonen; Inhoud opdelen in stappen
- Voor de kleinste tekst moet er minimaal 16 punten (1 rem) gebruikt worden, liefst meer
- Het product heeft verschillende ‘shortcuts’ om te navigeren van en naar pagina’s
- Het product moet gefocust zijn op een laptop en computer formaat (16:9)
- Het product betreft een digitaal prototype
Ideegeneratie
Met de kennis opgedaan uit de verschillende onderzoeksmethodes wordt er gebrainstormt. Hier worden aan de hand van verschillende methodes mogelijke oplossingen bedacht. Het doel is om zoveel mogelijk oplossingen te bedenken
Inspiratieborden & Harris profiel
Op basis van bestaande oplossingen, moderne ontwerptheorieën en de kennis over de doelgroep worden er verschillende inspiratieborden opgesteld. Deze inspiratieborden bevatten zoveel mogelijk relevante afbeeldingen. Door deze afbeeldingen bij elkaar te plaatsen, kunnen er ideeën ontstaan
Een andere erg hulpvolle methode was de Harris Profiel. Hier werd de functionaliteit opgesplitst in eisen en werden er per eis mogelijke oplossingen bedacht. Door deze oplossingen te combineren kunnen er orginele ideeën ontstaan.
Aangezien er veel ideegeneratie methodes zijn gebruikt en veel van deze methodes vrij groot zijn in uitwerking, kunt u de ideegeneratie methodes het best bekijken in de betreffende design rationale onderaan de pagina of in de productbiografie
Conceptualiseren
Nadat er verschillende ideeën vaststaan, worden er keuzes gemaakt en worden deze keuzes uitgewerkt in schetsen
Concept
Onderzoek en interviews tonen aan dat 'de oudere' niet bestaat. De doelgroep varieert van ervaren, ongeduldige gebruikers tot senioren met computerangst. Het aanbieden van twee verschillende omgevingen bij binnenkomst is daarom essentieel om aan beide behoeften te voldoen.
De combinatie van een vertrouwde websitestructuur met skeuomorfe elementen (herkenbare, fysiek ogende knoppen) werkt drempelverlagend. Kennispartners bevestigen dat deze visuele insteek de intuïtie prikkelt zonder de functionele basis te verliezen.
Bij binnenkomst krijgt de gebruiker de keuze om een standaard website of om een visuele versimpelde website te bezoeken. Bij de standaard website wordt er een zijbalk gebruikt met essentiële elementen in de vorm van een herkenbare afstandsbediening. De visuele website toont een muur met verschillende klikbare elementen die vervolgens informatie geeft wanneer er op wordt geklikt.
Vormgevingsregels
Omdat dit een volledig nieuw ontwerp voor ouderen betreft, zijn definitieve ontwerpkeuzes pas na uitgebreide gebruikerstesten mogelijk. Toch bieden het onderzoek naar de doelgroep en de huidige huisstijl van KBO-Brabant een stevig fundament voor de eerste vormgevingsregels.
Uit interviews en de design pattern search blijkt dat de voorkeur sterk uitgaat naar 3D-knoppen en elementen met een hoog contrast, terwijl moderne 'platte' iconen vaak voor verwarring zorgen. Donkere knoppen zijn hierbij favoriet vanwege de uitstekende leesbaarheid. Deze inzichten, gecombineerd met vastgestelde regels voor kleurgebruik en tekstgrootte, vormen de basis voor de eerste testbare prototypes.
